Hydroizolacja i osuszanie murów

Jedną z szczególnych ról w procesie degradacji substancji budowlanej należy przypisać solom. I chociaż szkodliwe ich działanie na materiały budowlane, jest już znane od wielu lat  to niestety brakuje dokładnych objaśnień przyczyn tych procesów. Zaznaczyć zaś należy, ze informacje na temat przyczyn, skutków i przebiegu tychże procesów, są niezbędne do oceny stanu budowli i podjęcia działań naprawczych.

Sole

Na początek należałoby wyjaśnić, że sole, o których mowa to nie sól w potocznym rozumieniu tego słowa (NaCl). Sole występujące w  budownictwie to produkty przemiany i zobojętnienia kwasów i zasad, które reagując z sobą tworzą sole i wodę.
Sole mogą powodować powstawanie uszkodzeń budowlanych bardzo różnego rodzaju. Może to być jedynie uszkodzenie  powierzchniowe, prowadzące do wykwitów solnych i korozji powierzchniowej:

Uszkodzenie może jednak także objąć mur w całym jego przekroju i prowadzić do głębokich uszkodzeń, a nawet zniszczenia:

Sole występujące w budownictwie:

• siarczany
• azotany
• fosforany
• węglany
• krzemiany
• fluorki
• chlorki
• siarczki

Pojawienie się wykwitów solnych na powierzchni, z reguły traktowane jest jako pewien nieestetyczny mankament, ot uszkodzenie tynku, cokołu czy elewacji. Prawdziwe zagrożenie kryje się jednak głębiej, gdyż osady solne na murze oznaczają, że wraz z przemieszczającą się w materiale budowlanym wodą wędrują związki soli. I to one mogą mieć znaczący wpływ dla trwałości budowli.

Naloty soli z reguły znikają po opadach i pojawiają się w okresach suchych. Przy bliższej obserwacji, spostrzec jednak można, że zasięg nalotów jest coraz większy, zaś z każdym ich pojawieniem coraz mocniej uszkodzona zostaje warstwa farby, betonu lub zaprawy.

Zaznaczyć należy, że materiały budowlane o określonej porowatości i nasiąkliwości są bardziej narażone na uszkodzenie przez sole, niż materiały twarde i zbite lub mocno porowate. Do tej pierwszej grupy zaliczyć można: bazalt¹, granit², zaś do drugiej trawertyn³ lub tuf⁴.

Wilgotne mury

Zawilgocenie murów jest procesem odwracalnym, i stać się tak może zarówno dzięki absorbcji jak i wyparowywaniu. Szybkość paowania w znacznej mierze zależy od wielkości csnienia pary wodnej. Im wyższe ciśnienie tym szybsze parowanie i co za tym idzie szybsze wysychanie ścian. Pamiętać jednak należy, że obecność związków soli w murze w znacznym stopniu ogranicza parowanie, a stopień tej redukcji jest zależny od ilości rozpuszczonych związków. Dlatego mury o dużym nasyceniu solami wysychają o wiele dłużej niż gdyby była to czysta woda.

Samo wysychanie (odparowanie, absorbcja wilgoci z muru) powoduje spadek wilgotności wewnątrz materiału budowlanego i prowadzi do koncentracji roztworu, a następnie do wykrystalizowania soli. Kryształy soli rozrastając się w materiale powodują rozerwanie porów. Powtarzające się okresy krystalizacji i rozpuszczania soli powodują zniszczenie struktury materiału.

¹ Granit – często spotykana lita, kwaśna skała magmowa - głębinowa, średnio- lub grubokrystaliczną, częściej średniokrystaliczna. Ma budowę jawnokrystaliczną na skutek środowiska głębinowego w jakim powstał.

² Bazalt – skała lita pochodzenia wulkanicznego – wylewna (skała magmowa) o strukturze bardzo drobnoziarnistej lub afanitowej, czasam porfirowej, i barwie czarnej, szarej lub zielonej, powstała podczas orogenezy alpejskiej.

³ Trawertyn (martwica wapienna, źródleniec) - porowata skała osadowa składająca się głównie z kalcytu i aragonitu. Odmiana martwicy wapiennej.

⁴ Tuf, tuf wulkaniczny - rodzaj lekkiej, zwięzłej, zazwyczaj porowatej skały osadowej należącej do skał okruchowych. Składa się z materiału piroklastycznego (gł. piasku i popiołu wulkanicznego, także bomb wulkanicznych), często z domieszką innego materiału okruchowego, scementowanego np. spoiwem krzemionkowym lub ilastym.